Υπάρχουν τόσα πολλά που πρέπει να εξετάσετε όταν σκέφτεστε την εξωσωματική γονιμοποίηση. Οι ανταμοιβές είναι αναρίθμητες, αλλά και οι προκλήσεις/δυσκολίες που συνοδεύουν μία τέτοια προσπάθεια μπορεί να γίνουν δυσβάσταχτες μερικές φορές. Πλέον, γνωρίζουμε ότι λαμβάνοντας τα κατάλληλα μέτρα μπορείτε να κάνετε πρόληψη ορισμένων ψυχολογικών κινδύνων έτσι ώστε η προσπάθεια σας να μεγαλώσετε την οικογένειά σας μέσω της εξωσωματικής γονιμοποίησης να γίνει μια θετική εμπειρία και να βελτιώσει τη ζωή σας.

ΤΙ ΝΑ ΚΑΝΕΤΕ

1. Δείτε έναν ψυχολόγο που ειδικεύεται σε θέματα γονιμότητας. Ο ψυχολόγος μπορεί να σας βοηθήσει (ατομικά ή ως ζεύγος) να αντιμετωπίσετε τα συναισθήματα της κατάθλιψης και του άγχους που σχετίζονται με την εξωσωματική γονιμοποίηση, να διεργαστείτε τα συναισθήματά σας και να αντιμετωπίσετε τις αρνητικές σκέψεις σας που μπορεί να συμβάλουν στο άγχος και την κατάθλιψη και να σας προτείνει τρόπους αντιμετώπισης αυτών των συναισθημάτων. Ο ψυχολόγος είναι το άτομο που μπορεί να σας στηρίξει κατά τη διάρκεια της θεραπείας σας και να σας ακούσει με αποδεκτικότητα και κατανόηση.
2. Αναζητήστε κοινωνική υποστήριξη. Μην φοβάστε να επικοινωνήσετε με την οικογένεια και τους φίλους σας όταν χρειάζεστε κάποια υποστήριξη εφόσον γνωρίζετε ότι αυτά τα άτομα μπορούν να σας ακούσουν και αισθάνεστε άνετα ακόμα και να αφήσετε τον εαυτό σας να κλάψει μπροστά τους. Δώστε στους αγαπημένους σας την ευκαιρία να σας βοηθήσουν μέσω αυτής της εμπειρίας. Είναι σημαντικό να αισθάνεστε κατανόηση και να υποστηρίζεστε από τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά σας.
3. Συμμετέχετε σε μια ομάδα υποστήριξης (ενδοκλινική ή εξωτερική). Μια ομάδα υποστήριξης μπορεί να αποτελέσει τεράστια πηγή άνεσης και ενθάρρυνσης κατά τη διάρκεια της εξωσωματικής γονιμοποίησης, να σας βοηθήσει να συναντήσετε και να συνδεθείτε με άλλα άτομα που αντιμετωπίζουν παρόμοιες δυσκολίες και προκλήσεις, να ανταλλάξετε εμπειρίες και συμβουλές, και να συναντήσετε άλλους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις. Ρωτήστε το γιατρό σας για παραπομπή.
4. Συνεργαστείτε με τον σύντροφο/σύζυγό σας. Το να επικοινωνούμε έχει μεγάλη σημασία όπως και το να θέτουμε όρια. Είναι βοηθητικό και εξίσου σημαντικό να προγραμματίσετε το χρόνο για να συζητήσετε για την εξωσωματική γονιμοποίηση αλλά και το χρόνο κατά τον οποίο δεν θα μιλήσετε για αυτήν (π.χ., το επόμενο δύωρο). Η διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι απαιτητική σε σωματικό, ψυχικό και νοητικό επίπεδο και γι’ αυτό χρειάζεται κατάλληλη διαχείριση (να ξεφεύγετε που και που) αλλά και οργάνωση (διάθεση χρόνου για συζήτηση των σημαντικών θεμάτων). Για παράδειγμα, μπορείτε να μιλήσετε από πριν για τις ελπίδες σας και τις προσδοκίες σας ο ένας από τον άλλο ή να αποφασίσετε αν θέλετε να είστε μαζί σε όλα τα ραντεβού ή να ενημερώνεστε μαζί για τα αποτελέσματα των εξετάσεων.
5. Προετοιμάστε του άλλους. Βεβαιωθείτε ότι έχετε προγραμματίσει το χρονοδιάγραμμα ή τις αλλαγές στο πρόγραμμα εργασίας σας εκ των προτέρων. Εξαλείψτε την πηγή άγχους προγραμματίζοντας από πριν με τον εργοδότη σας την καθυστερημένη άφιξη στην εργασία σας ή την έκτακτη απουσία σας από αυτήν προκειμένου να πραγματοποιήσετε επισκέψεις στην κλινική και συναντήσεις με το γιατρό σας.
6. Ανακαλύψτε τεχνικές διαχείρισης του στρες. Η ενασχόληση με ένα χόμπι, η δημιουργική έκφραση των συναισθημάτων (μουσική, ζωγραφική), η σωματική άσκηση (κολύμπι, πεζοπορία στη φύση, ποδήλατο), η γιόγκα, ο διαλογισμός, και γενικότερα οι πρακτικές του νου και του σώματος, οι τεχνικές αναπνοής και το μασάζ είναι όλοι εξαιρετικά αποτελεσματικοί τρόποι για να μειώσετε και να απελευθερώσετε το άγχος και να οικοδομήσετε ψυχική ανθεκτικότητα κατά τη διάρκεια της εξωσωματικής γονιμοποίησης. Αυτές είναι μερικές ιδέες που στην πράξη σας προσφέρουν διασκέδαση, ψυχαγωγία και μια ευπρόσδεκτη απόδραση από τις απαιτήσεις της πραγματικότητας της ζωής και της εξωσωματικής γονιμοποίησης.

ΤΙ ΝΑ ΜΗΝ ΚΑΝΕΤΕ

1. Αποφύγετε τη χρήση μη-αξιόπιστων ιστοτόπων. Αποφύγετε τα αρνητικά σχόλια γιατί στα μη-αξιόπιστα μπλογκς είναι εύκολο να αισθάνεστε απογοητευμένοι όταν διαβάζετε αρνητικά σχόλια. Λάβετε υπόψη ότι οι εμπειρίες άλλων ανθρώπων μπορεί να μην είναι η εμπειρία σας.
2. Μην κάνετε τη ζωή σας πολύπλοκη. Η εξωσωματική γονιμοποίηση μπορεί να παρομοιαστεί με μια άλλη εργασία πλήρους απασχόλησης. Επειδή απαιτεί μεγάλα αποθέματα σωματικής ενέργειας και συναισθηματικής αντοχής είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι αυτά δεν θα είναι αρκετά για νέα σχέδια και την ανάληψη νέων προγραμμάτων. Τώρα δεν είναι κατάλληλος καιρός για δεσμεύσεις και μεγάλα εργασιακά εγχειρήματα ή για αναζήτηση νέας θέσης εργασίας.
3. Μην αφήνετε την λήψη αποφάσεων τελευταία στιγμή. Η ετοιμότητα να αντιμετωπίζετε δύσκολες αποφάσεις υπερβαίνει το οικονομικό πεδίο. Προβλέψτε πιθανά προβλήματα που θα συναντήσετε και σκεφτείτε πώς θα τα προσεγγίσετε τώρα.
4. Κρατήστε μακριά από τη σκέψη σας τα χειρότερα σενάρια. Δεν είναι δυνατόν να προβλέψετε το μέλλον. Ποιο το όφελος όμως να φαντάζεστε το χειρότερο που μπορεί να φέρει αυτό; Αν πιάσετε τον εαυτό σας να κάνει αρνητικές σκέψεις και σενάρια για το μέλλον, προσπαθήστε να κάνετε αντικατάσταση με θετικές εικόνες και επιθυμητές πιθανές εξελίξεις. Φανταστείτε τα έμβρυά σας καθώς αυτά εμφυτεύονται. Δείτε τον εαυτό σας χαλαρό και ήρεμο, λαμβάνοντας καλά μηνύματα από το γιατρό σας. Επανεξετάστε αυτές τις αρνητικές σκέψεις και “τοποθετήστε” στη θέση τους άλλες πιο ρεαλιστικές. Να θυμάστε ότι κάθε κύκλος εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι μια νέα ευκαιρία με ένα δυνητικά νέο αποτέλεσμα.
5. Μείνετε εστιασμένος/η στο παρόν. Ίσως, η αντιμετώπιση των μυριάδων λεπτομερειών της εξωσωματικής γονιμοποίησης κάποιες φορές να μοιάζει αφόρητη: η φαρμακευτική αγωγή, η παρακολούθηση, οι οδηγίες, τα πιθανά αποτελέσματα. Όλο αυτό μπορεί να είναι υπερβολικά δύσκολο να το δεχθείτε μεμιάς. Εάν εντοπίσετε ότι σας στρεσάρει υπέρ του δέοντος η διαδικασία, επιστρέψτε στο παρόν. Επαναφέρετε τον εαυτό σας στο εδώ και τώρα, στο τι συμβαίνει αυτήν ακριβώς τη στιγμή. Τι πρέπει να κάνετε σήμερα, όχι αύριο ή την επόμενη εβδομάδα. Εστίαση μόνο στο επόμενο βήμα.
6. Μην παραμένετε στην άγνοια. Κάνετε ερωτήσεις. Προσπαθήστε να μάθετε τη φρασεολογία και να κατανοήσετε τα αποτελέσματα των προσπαθειών σας. Αυτή η τακτική σας επιτρέπει να νιώθετε ότι έχετε καλύτερο έλεγχο αυτών που δεν μπορείτε να προβλέψετε. Αν χρειάζεστε βοήθεια, ζητήστε από το γιατρό να σας να συστήσει ένα καλό βιβλίο ή έναν ιστότοπο για την εξωσωματική γονιμοποίηση.

Φυσικά, δεν είναι δυνατή η εξάλειψη κάθε πίεσης από την εμπειρία της εξωσωματικής γονιμοποίησης, αλλά τα παραπάνω μέτρα θα σας βοηθήσουν περισσότερο από όσο φαντάζεστε. Το σημαντικότερο όλων είναι να θυμάστε ότι δεν είστε μόνοι σας: τα διλήμματα, οι ανησυχίες και οι φόβοι σας είναι κοινά, φυσικά και αναφέρονται από άτομα που επιλέγουν την εξωσωματική γονιμοποίηση παγκοσμίως. Σίγουρα, η προσπάθεια για θεραπεία της γονιμότητας είναι μια σοβαρή απόφαση και θαρραλέα πράξη. Ανεξάρτητα από το ποια είναι η έκβαση του κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης, έχετε αναλάβει να πραγματοποιήσετε τα όνειρά σας και παίρνετε τη ζωή στα χέρια σας. Καταφέρατε να κάνετε ότι μπορούσατε για να φέρετε στον κόσμο ένα παιδί. Αυτό από μόνο του είναι κάτι που μας κάνει πολύ περήφανους.

Αυξάνοντας το ποσοστό επιτυχίας

Οι εξελίξεις στον προεμφυτευτικό έλεγχο μας φέρνουν πιο κοντά τον πελαργό.

ΠΡΟΕΜΦΥΤΕΥΤΙΚΗ ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση διαχωρίζεται στην κλασική (PGD), που χρησιμοποιείται για γόνιμα μεν ζευγάρια αλλά φορείς γενετικής ν-σου, και στο γενετικό screening (PGS) για υπογόνιμα ζευγάρια. Η κλασική προεμφυτευτική διάγνωση χρησιμεύει σε ζευγάρια που πάσχουν ή είναι φορείς κάποιας κληρονομική νόσου ή έχουν ήδη παιδί που πάσχει από γενετική ασθένεια, όπως μεσογειακή αναιμία, κυστική ίνωση, υοτονική δυστροφία, νόσο Duchenne και άλλες σπάνιες γενετικές παθήσεις. Το προεμφυτευτικό γενετικό screening απευθύνεται σε υπογόνιμα ζευγάρια που ήδη έχουν υποβληθεί σε επανειλημένες αποτυχημένες προσπάθειες εξωσωματικής, που πάσχουν από καθ’ έξιν αποβολές ή που ο άνδρας πάσχει από σοβαρή μορφή μειωμένη ποιότητα σπέρματος. Μέχρι πρόσφατα, η προεμφυτευτική διάγνωση γινόταν σε έμβρυα τα οποία βρίσκονταν στην 3η ημέρα της ανάπτυξή τους με την αποκαλούμενη μέθοδο FISH. Ανοίγοντας ένα μικρό άνοιγμα με λέιζερ στο έξω προστατευτικό κάλυμα του εμβρύου (βιοψία), στο στάδιο των 8 κυττάρων, γινόταν αφαίρεση ενός βλαστομεριδίου και κατόπιν γενετικό έλεγχο του εμβρύου για 10 χρωμοσώματα. Το μειονέκτημα ήταν ότι αφενός τα 10 χρωμοσώματα δεν ήταν αντιπροσωπευτικά του συνόλου και αφετέρου ότι τα έμβρυα σε αυτά τα αρχικά στάδια σε ποσοστό 20% είναι μωσαϊκά, που σημαίνει ότι μπορούν να έχουν ομαλά και ανώμαλα κύτταρα και να βρίσκονται σε φάση επαναπρογραματισμού. Με αυτό τον τρόπο ελλόχευε ο κίνδυνος να γίνει βιοψία και ανάλυση ενός κυττάρου που ήταν ανώμαλο, παρότι τα υπόλοιπα ήταν ομαλά, και να χαρακτηριστεί έτσι ένα έμβρυο ανώμαλο και να απορριφθεί ενώ αυτό ήταν γενετικά ομαλό.

ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ

Πρόσφατα, με πρωτοστάτη των ερευνών το Πρότυπο γυναικολογικό Κέντρο-Μονάδα Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής «Assisting Nature», η προεμφυτευτική διάγνωση πραγματοποιείται στο στάδιο των βλαστοκύστεων και η γενετική ανάλυση διενεργείται με μια νέα μέθοδο, αποκαλούμενη CGH. To πλεονέκτημα είναι ότι καθίσταται εφικτή η ανάλυση και των 23 χρωμοσωμάτων που κληρονομεί το έμβρυο από τους γονείς και επιπλέον το αποτέλεσμα είναι γνωστό εντός 24 ωρών. Έτσι, η εμβρυομεταφορά μπορεί να γίνει την άλλη μέρα το πρωί, ενώ τα ποσοστά κύησης αυξάνονται στο 70%, δεδομένου ότι μεταφέρονται μόνο τα υγιή γενετικά έμβρυα. Η νέα έθοδος, βέβαια, έχει και μειονεκτήματα, όπως το κόστος, που κυμαίνεται στα 2.000 Ε, καθώς και το γεγονός ότι πολλά έμβρυα δεν καταφέρνουν να φτάσουν στο στάδιο των βλαστοκύστεων. Σε αυτό τον παράγο-ντα, ωστόσο, σημαντικό ρόλο παίζει η ποιότητα του εργαστηρίου. Τα τελευταία χρόνια η συνεισφορά των ερευνητών του «Assisting Nature» στη βελτίωση των συνθηκών καλλιέργεια των βλαστοκύστεων είναι μεγάλη.

Συμβαίνει, αρκετές φορές. Οι λόγοι δεν είναι γνωστοί, πιθανότατα όμως, ευθύνεται η διαφορετική ψυχολογία και η ελάττωση του stress που εμφανίζουν αυτές οι γυναίκες.

Η μέση χρονική διάρκεια του κύκλου είναι 28 ημέρες, αλλά μπορεί να κυμαίνεται ανάμεσα στις 21 με 35 ημέρες. Το πρώτο μισό του κύκλου πριν από την ωορρηξία ονομάζεται ωοθυλακική φάση του κύκλου και η διάρεια της διαφέρει από κύκλο σε κύκλο κι από γυναίκα σε γυναίκα, ενώ το δεύτερο μισό μετά την ωορρηξία, ονομάζεται ωχρινική φάση είναι πάντα σταθερή και διαρκεί 14 ημέρες. Επειδή οι περισσότερες γυναίκες έχουν κύκλο 28 ημερών έχει επικρατήσει να πιστεύται ότι η ωορρηξία γίνεται την 14η ημέρα (28-14=14). Αυτο είναι λάθος γιατί άν έχουμε κύκλο 35 ημερών, η ωορρηξία είναι την 21η μέρα (35-14=21), ενώ άν εχουμε κύκλο 21 ημερών η ωορρηξία συμβαίνει την 7η μέρα ήδη (21-14=7)!

Πολύ απλά, η γυναίκα παρακολουθείται με υπερηχογράφημα και ορμονολογικό αιματολογικό έλεγχο κατά τη διάρκεια του κύκλου της (περί τις τρεις φορές) και μόλις το επικρατούν ωοθυλάκιο της περάσει τα 16 χιλιοστά χορηγείται μία δόση HCG εφάπαξ τη νύχτα, ώστε το ωάριο που περιέχεται εντός του ωοθυλακίου, να ωριμάσει. Εν συνεχεία, τη μεθεπόμενη ημέρα, το πρωί, η γυναίκα προσέρχεται στη μονάδα  καί μόνο με τοπική αναισθησία γίνεται η λήψη του ωαρίου. Αμέσως μετά μπορεί να επιστρέψει στην εργασία της χωρίς την παραμικρή ενόχληση. Εφόσον το ωάριο βρεθεί και γονιμοποιηθεί (κατά 80%) το έμβρυο μεταφέρεται στη μήτρα την 3η ή 5η ημέρα της καλλιέργειας.

Οι λόγοι είναι κυρίως δύο: Πρώτη αιτία είναι η κακή γενετική ποιότητα των εμβρύων Δεύτερη αιτία είναι το βιασμένο ενδομήτριο εξαιτίας των υψηλών ορμονών που παράγονται κατα τη διάρκεια μιας εξωσωματικής

Είναι γνωστό, ότι γονιμότητα ελαττώνεται με την πάροδο της ηλικίας στις γυναίκες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα ωάριά τους έχουν περισσότερες χρωμοσωμικές ανωμαλίες οι οποίες μεταδίδονται στα έμβρυα τα οποία παράγουν.

Τα ποσοστά χρωμοσωμικών ανωμαλιών στα έμβρυα αυξάνονται σταδιακά από 1 προς 385 στην ηλικία των 30 ετών, στο 1 προς 179 στην ηλικία των 35 ετών, 1 προς 63 στην ηλικία των 40 και στην ηλικία των 45 τα ποσοστά είναι 1 προς 19. Τα έμβρυα αυτά δεν είναι συμβατά με τη ζωή, επομένως είτε δεν εμφυτεύονται η αν εμφυτευτούν καταλήγουν σε αποβολή. Αυτό εξηγεί τα χαμηλά ποσοστά εγκυμοσύνης και τα υψηλά ποσοστά αποβολών στις γυναίκες άνω των 40 ετών.

Όπως μειώνεται η γονιμότητα της γυναίκας με τα χρόνια, το ίδιο μειώνονται και τα ποσοστά επίτευξης εγκυμοσύνης με Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή. Από την ηλικία των 31 μέχρι 34 ετών, τα ποσοστά επιτυχίας του ζευγαριού, για κάθε χρόνο που περνάει μειώνονται κατά 3%.

Από τα 35 μέχρι την ηλικία των 39 ετών, η μείωση της επίτευξης εγκυμοσύνης κάθε χρόνο ανέρχεται στο 8%. Από τα 40 μέχρι τα 42, 15% για κάθε χρόνο και από τα 42 και μετά τα ποσοστά είναι πολύ χαμηλά.