Update cookies preferences

Νεα

Τι γνωρίζετε για την ποιότητα των εμβρύων; Πως αξιολογούνται τα έμβρυα από έναν εμβρυολόγο; Αξίζει να μεταφερθεί στη μήτρα ένα μέτριο έμβρυο;

01/02/23

Η ποιότητα των εμβρύων είναι ένα θέμα που αποτελεί συνηθισμένο αντικείμενο συζήτησης ανάμεσα στους εμβρυολόγους και στα ζευγάρια που μπαίνουν στη διαδικασία εξωσωματικής γονιμοποίησης. Τι ακριβώς, όμως, εννοούμε όταν μιλάμε για την ποιότητα ενός εμβρύου; Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του εμβρύου που αξιολογούνται από τον εμβρυολόγο; Ποιο είναι το σύστημα αξιολόγησης που χρησιμοποιείται; Αξίζει να μεταφερθεί στη μήτρα ή να κρυοσυντηρηθεί ένα μέτριο ποιοτικά έμβρυο; Σε όλα αυτά τα ερωτήματα που απασχολούν σχεδόν όλα τα ζευγάρια θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε.

Ποιότητα εμβρύων

Ο όρος «ποιότητα εμβρύων» περιγράφει τα μορφολογικά χαρακτηριστικά ενός εμβρύου ανάλογα με τη μέρα ανάπτυξής του. Στην ουσία είναι ένα εργαλείο που χρησιμοποιούν οι εμβρυολόγοι για να επιλέξουν τα έμβρυα που έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφυτευθούν και να δώσουν εγκυμοσύνη. Αξίζει να σημειωθεί πως ένα έμβρυο που μπορεί να χαρακτηριστεί καλό ποιοτικά δεν συνεπάγεται απαραίτητα πως θα είναι και χρωμοσωμικά υγιές καθώς κρίνεται μόνο με βάση τα μορφολογικά του χαρακτηριστικά.

Προκειμένου να περιγράψουμε την ποιότητα των εμβρύων χρησιμοποιούμε ένα σύστημα αξιολόγησής τους το οποίο είναι διαφορετικό για έμβρυα 2-3ης ημέρας (στάδιο αυλάκωσης) και για έμβρυα 5-6ης ημέρας (βλαστοκύστεις). Μολονότι τα συστήματα αξιολόγησης και κυρίως ο τρόπος που χαρακτηρίζεται ένα έμβρυο (βαθμολόγηση με αριθμούς, γράμματα ή περιφραστικά) μπορεί να διαφέρουν ανάμεσα στα εργαστήρια, τα χαρακτηριστικά που αξιολογούνται από τους εμβρυολόγους είναι πάνω-κάτω τα ίδια.  

Σύστημα αξιολόγησης εμβρύων 2-3ης ημέρας

Τα έμβρυα την 2-3 ημέρα της ανάπτυξής τους χαρακτηρίζονται από τον αριθμό κυττάρων από τα οποία αποτελούνται καθώς και από τη μορφολογία των κυττάρων και την ύπαρξη κυτταρικών θραυσμάτων. 

Τα έμβρυα 2ης μέρας αποτελούνται ιδανικά από 2-4 κύτταρα ενώ τα έμβρυα 3ης μέρας από 6-8 κύτταρα. Καλύτερο ποιοτικά θεωρείται ένα έμβρυο το οποίο αποτελείται από ομοιόμορφα, ισομεγέθη κύτταρα και δεν έχει κυτταρικά θραύσματα. Τα κυτταρικά θραύσματα είναι υπολείμματα του κυτταροπλάσματος (δηλαδή του εσωτερικού περιεχομένου των κυττάρων) που μπορεί να προκύψουν κατά τη διάρκεια των κυτταρικών διαιρέσεων όταν ένα μικρό μέρος του κυτταροπλάσματος του κυττάρου που διαιρείται διαφεύγει και παραμένει ελεύθερο ανάμεσα στα κύτταρα που προκύπτουν. Η ύπαρξη κυτταρικών θραυσμάτων είναι συχνό φαινόμενο και όταν υπάρχει σε μικρό βαθμό δεν επηρεάζει σημαντικά την πιθανότητα ενός εμβρύου να δώσει εγκυμοσύνη.  

Σύστημα αξιολόγησης βλαστοκύστεων 

Ένα έμβρυο που παραμένει σε καλλιέργεια στο εργαστήριο και εξακολουθεί να εξελίσσεται θα πρέπει την 5-6η ημέρα ανάπτυξής του να φτάσει στο στάδιο της βλαστοκύστης. Η βλαστοκύστη αποτελείται από δεκάδες κύτταρα και μοιάζει με μία σφαίρα (εικόνα 1). Αποτελείται από 2 ομάδες κυττάρων, την εσωτερική κυτταρική μάζα ή εμβρυοβλάστη και την εξωτερική κυτταρική μάζα ή τροβοβλάστη. Η εσωτερική κυτταρική μάζα είναι το τμήμα εκείνο από το οποίο θα προκύψει το έμβρυο ενώ η τροφοβλάστη είναι αυτή που θα δώσει τον πλακούντα. Καθώς η βλαστοκύστη αναπτύσσεται αυξάνεται σε μέγεθος καθώς συσσωρεύεται υγρό ανάμεσα στα κύτταρα της εμβρυοβλάστης και της τροφοβλάστης και σχηματίζεται μία κοιλότητα η οποία ονομάζεται βλαστόκοιλο.

Βλαστοκύστη 4ΑΑ (πλήρως αναπτυγμένη βλαστοκύστη άριστης ποιότητας)
Εικόνα 1. Βλαστοκύστη 4ΑΑ (πλήρως αναπτυγμένη βλαστοκύστη άριστης ποιότητας)
Βλαστοκύστη 5ΑΑ (εκκολαπτόμενη  βλαστοκύστη  άριστης ποιότητας)

Εικόνα 2. Βλαστοκύστη 5ΑΑ (εκκολαπτόμενη  βλαστοκύστη  άριστης ποιότητας)

Η αξιολόγηση των βλαστοκύστεων περιλαμβάνει την παρατήρηση και των τριών επιμέρους χαρακτηριστικών της, δηλαδή του βαθμού διόγκωσης της, την ποιότητα της εσωτερικής μάζας και την ποιότητα της τροφοβλάστης.

 Ο βαθμός διόγκωσης της βλαστοκύστης περιγράφεται συνηθέστερα από έναν αριθμό από το 1 ως το 6, με τον αριθμό 1 να αντιπροσωπεύει την αρχόμενη βλαστοκύστη στην οποία μόλις που αρχίζει να συσσωρεύεται υγρό στο βλαστόκοιλο. Όταν το βλαστόκοιλο αποτελεί το >50% του εμβρύου η βλαστοκύστη είναι σταδίου 3, ενώ όταν ποια καταλαμβάνει όλο τον όγκο του εμβρύου και αρχίζει το έμβρυο να διογκώνεται σε μέγεθος και να λεπταίνει η διαφανής ζώνη, δηλαδή το περίβλημα του εμβρύου, είναι στάδιο 4. Στη συνέχεια το έμβρυο αρχίζει να εξέρχεται από την διαφανή ζώνη, οπότε χαρακτηρίζεται ως στάδιο 5 (εικόνα 2) και όταν πια εξέλθει τελείως μιλάμε για βλαστοκύστη σταδίου 6.

Η ποιότητα της έσω κυτταρικής μάζας χαρακτηρίζεται με τα γράμματα Α, Β, ή C με το Α να δηλώνει την καλύτερη ποιότητα.

Αντίστοιχα, για την περιγραφή της ποιότητας της τροφοβλάστης χρησιμοποιούνται πάλι τα γράμματα Α, Β, ή C με το Α να δηλώνει την καλύτερη ποιότητα.

Συμπερασματικά, μια βλαστοκύστη χαρακτηρίζεται από έναν αριθμό που αφορά στο βαθμό διόγκωσής της και δύο γράμματα εκ των οποίων το πρώτο αναφέρεται στην εσωτερική κυτταρική μάζα και το δεύτερο στην τροφοβλάστη (εικόνες 1 και 2).

Πιθανότητες επιτυχίες κατά την εμβρυομεταφορά εμβρύων μέτριας ή κακής ποιότητας

Δεν είναι λίγες οι φορές που οι εμβρυολόγοι ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτή την ερώτηση. Υπάρχουν περιπτώσεις που κάποια ζευγάρια δεν έχουν κανένα άριστο έμβρυο ή έχουν χρησιμοποιήσει στο παρελθόν τα καλά τους έμβρυα και παραμένουν στην κρυοσυντήρηση έμβρυα κατώτερης ποιότητας. Αναρωτιούνται, λοιπόν, αν αξίζει να τα χρησιμοποιήσουν. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει πως η ποιότητα ενός εμβρύου αποτελεί μονάχα ένα δείκτη πρόβλεψης της πιθανότητας που έχει το έμβρυο να εμφυτευθεί. Πράγματι έμβρυα καλύτερης ποιότητας έχουν αυξημένες πιθανότητες να οδηγήσουν σε ένα θετικό αποτέλεσμα σε σύγκριση με ένα μέτριο ή ακόμη και ένα κακό ποιοτικά έμβρυο. Στην ουσία, όμως, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει σε απόλυτο βαθμό ποιο έμβρυο θα δώσει εγκυμοσύνη και δεν είναι λίγες οι φορές που από έμβρυα όχι καλά ποιοτικά προέκυψε η γέννηση υγιών παιδιών. Οι πιθανότητες επιτυχούς αποτελέσματος εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες και η ποιότητα του εμβρύου είναι μόνο ένας από αυτούς. 

Κατούνα Αφροδίτη| BSc, MSc - Senior Clinical Embryologist

Κατούνα Αφροδίτη | BSc, MSc

Senior Clinical Embryologist,

Lab Director Assisting Nature Larissa

Νατάσα Κουτσούνη | BSc, MSc Senior Clinical Embryologist,

Νατάσα Κουτσούνη | BSc, MSc

Senior Clinical Embryologist,

Assisting Nature Larissa


Espa